Fazla Mesai Hesaplama
Fazla çalışma saatlerinizin ücret karşılığını hesaplayın.
- Son güncelleme:
- Güncel mevzuat
- Şeffaf hesaplama
- Veriler saklanmaz
Özet cevap
Haftalık çalışma süresi 45 saati aşarsa, aşan her saat için normal saat ücretinin yüzde 50 fazlası ödenir. Yani zamlı saat ücreti, normal saat ücretinin 1,5 katıdır.
Saat ücreti, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. 225 sayısı, ayda 30 gün × günde 7,5 saat çalışma varsayımından gelir.
Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, bu süre ile 45 saat arasındaki çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve yüzde 25 zamlı ödenir.
Fazla Mesai Hesaplama
Bilgilerinizi girin; sonuç ve hesaplama adımları bu panelde gösterilir.
Bilmeniz gerekenler
Hesaplamadan önce bilinmesi gereken temel kurallar.
- Yıllık sınır 270 saattir. Sınırın aşılması ücret hakkını ortadan kaldırmaz; ancak işveren açısından ayrı bir hukuka aykırılık oluşturur.
- Günlük çalışma 11 saati aşamaz. Bu sınır, haftalık toplam 45 saatin altında kalınsa bile geçerlidir.
- Serbest zaman seçeneği: İşçi, zamlı ücret yerine her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika serbest zaman kullanmayı talep edebilir.
- İspat kural olarak işçidedir. Puantaj kaydı, giriş-çıkış turnike verisi, mesai çizelgesi ve tanık beyanı belirleyicidir. İşyerinde kayıt tutuluyorsa bu kayıtlar esas alınır.
- Hakkaniyet indirimi: Uzun süreli ve tanık beyanına dayanan fazla mesai taleplerinde mahkemeler hesaplanan tutardan indirim yapabilmektedir.
- Ara dinlenme süreleri çalışma süresinden sayılmaz; hesapta bu süreler düşülür.
Nasıl hesaplanır?
Aracın izlediği adımlar ve kullanılan formül.
- Normal saat ücreti bulunur. Aylık brüt ücret 225 saate bölünür.
- Zam oranı belirlenir. 45 saati aşan çalışmada yüzde 50, sözleşmeyle belirlenen süre ile 45 saat arasındaki çalışmada yüzde 25 zam uygulanır.
- Zamlı saat ücreti hesaplanır. Normal saat ücreti 1,50 veya 1,25 ile çarpılır.
- Toplam brüt alacak bulunur. Zamlı saat ücreti, fazla çalışılan saat sayısıyla çarpılır.
- Kesintiler yapılır. Fazla mesai ücreti prime esas kazanca dahil olduğundan SGK işçi payı ve işsizlik sigortası primi kesilir; ardından gelir vergisi ve damga vergisi hesaplanır.
Kıdem ve ihbar tazminatından farklı olarak fazla mesai ücretinden SGK primi kesilir. Bu nedenle aynı brüt tutarda net karşılığı daha düşüktür.
Örnek hesaplama
Somut bir senaryo üzerinden adım adım hesap.
Durum: Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan işçi, bir yıl boyunca haftada ortalama 5 saat fazla çalışıyor ve bu çalışmaların karşılığı ödenmiyor. Toplam 20 saatlik bir aylık dönem için hesap şöyledir:
- Normal saat ücreti: 30.000 ÷ 225 = 133,33 TL
- Zamlı saat ücreti: 133,33 × 1,50 = 200,00 TL
- Brüt fazla mesai ücreti: 200,00 × 20 = 4.000 TL
- SGK işçi payı + işsizlik primi: 4.000 × yüzde 15 = 600 TL
- Gelir vergisi matrahı: 4.000 − 600 = 3.400 TL
Kalan tutardan gelir vergisi ve damga vergisi de düşüldükten sonra net tutar bulunur.
Aynı çalışma "fazla sürelerle çalışma" olsaydı (örneğin sözleşmede haftalık süre 40 saat belirlenmişse ve çalışma 45 saati aşmıyorsa), zamlı saat ücreti 166,67 TL ve brüt tutar 3.333,33 TL olurdu.
Çalışma türüne göre zam oranı
| Çalışma türü | Koşul | Zam | Saat ücreti çarpanı |
|---|---|---|---|
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saatin aşılması | Yüzde 50 | 1,50 |
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süre ile 45 saat arası | Yüzde 25 | 1,25 |
Ara dinlenme süreleri
| Günlük çalışma süresi | Ara dinlenme |
|---|---|
| 4 saat ve altı | 15 dakika |
| 4 saatten fazla, 7,5 saate kadar | 30 dakika |
| 7,5 saatten fazla | 1 saat |
Yasal dayanak
Hesaplamanın dayandığı kanun hükümleri ve düzenlemeler.
Fazla çalışma 4857 sayılı İş Kanunu'nun 41. maddesinde düzenlenmiştir. Madde; haftalık 45 saati aşan çalışmaların fazla çalışma sayılacağını, her saat için normal ücretin yüzde 50 yükseltilerek ödeneceğini, haftalık süre sözleşmeyle daha az belirlenmişse yüzde 25 zam uygulanacağını ve yıllık fazla çalışma süresinin 270 saati aşamayacağını belirtir. Serbest zaman hakkı da aynı maddede yer alır.
Haftalık çalışma süresinin 45 saat olduğu 63. maddede, günlük 11 saatlik üst sınır ile ara dinlenme süreleri ise 68. maddede düzenlenmiştir.
Fazla mesai ücreti geniş anlamda ücret niteliğinde olduğundan, gününde ödenmemesi halinde mevduata uygulanan en yüksek faiz talep edilebilir.
Sık sorulan sorular
Fazla Mesai Hesaplama hakkında en çok merak edilenler.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Fazla mesai yaptığımı nasıl ispatlarım?
Maaşa dahil fazla mesai geçerli mi?
Yılda en fazla kaç saat fazla mesai yapılabilir?
Ücret yerine izin alabilir miyim?
Kaynaklar
Hesaplamada ve metinde başvurulan resmî kaynaklar.
-
4857 sayılı İş Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
-
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
-
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
-
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Sonuç, girdiğiniz bilgilere ve yürürlükteki mevzuata göre üretilmiştir; somut olayın özelliklerine göre değişebilir. Gerekli durumlarda bir hukuk uzmanına danışmanız önerilir.