İş Kazası Tazminatı
İş kazası sonrası talep edilebilecek haklar ve süreç.
- Son güncelleme:
- Güncel mevzuat
- Şeffaf hesaplama
- Veriler saklanmaz
Özet cevap
İş kazası geçiren çalışanın iki ayrı hattı vardır: SGK'dan sağlanan haklar (tedavi, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri) ve işverenden talep edilen tazminat (karşılanmayan maddi zarar ve manevi tazminat).
İşverenden tazminat istenebilmesi için işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ihlal etmiş olması, yani kusurunun bulunması gerekir. Kusur, bilirkişi raporuyla belirlenir.
Tazminat tutarı; kusur dağılımı, maluliyet oranı, kazanç ve bakiye ömür verileriyle aktüeryal hesapla bulunur. Bu nedenle burada tutar üretilmez; sürecin işleyişi ve haklarınız anlatılır.
Bu konu basit bir formülle hesaplanamaz. Tutar; kusur oranı, gelir durumu, bakiye ömür ve olayın somut özelliklerine göre bilirkişi/aktüer incelemesiyle belirlenir. Aşağıda sürecin nasıl işlediğini ve hangi unsurların tutarı etkilediğini bulabilirsiniz.
Bilmeniz gerekenler
Hesaplamadan önce bilinmesi gereken temel kurallar.
- Bildirim süresi: İşveren, iş kazasını kolluğa derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Bildirilmeyen kazalarda çalışan da SGK'ya başvurabilir.
- Olay tutanağı önemlidir. Kazanın nasıl olduğuna ilişkin tutanak, tanık beyanları ve işyeri kayıtları sonraki tüm süreci etkiler.
- SGK ödemeleri tazminatı ortadan kaldırmaz. SGK'nın karşıladığı kısım, işverenden istenecek tazminattan mahsup edilir; karşılanmayan zarar için talep hakkı devam eder.
- Arabuluculuk şartı yoktur. İş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları, iş davalarındaki dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir.
- Zamanaşımı uygulamada 10 yıl olarak kabul edilmektedir.
- Ölümlü iş kazalarında yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edebilir.
Nasıl hesaplanır?
Aracın izlediği adımlar ve kullanılan formül.
İş kazası tazminatı üç aşamalı bir değerlendirmeyle belirlenir.
- Olayın iş kazası sayılıp sayılmadığı tespit edilir. İşyerinde, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevli olarak başka bir yere gönderilme sırasında veya işverence sağlanan servisle gidiş gelişte meydana gelen olaylar bu kapsamdadır.
- Kusur dağılımı belirlenir. İş güvenliği uzmanı bilirkişi, işverenin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini inceler. Çalışanın kendi kusuru varsa tazminattan indirim yapılır.
- Zarar hesaplanır. Maluliyet oranı, kazanç ve bakiye ömür verileriyle geleceğe yönelik kayıp bulunur; SGK'dan bağlanan gelirler mahsup edilir.
İlk iki aşama tamamlanmadan tutar konuşulamaz. Kusur oranı yüzde 100 ile yüzde 0 arasında değiştiğinde tazminat da aynı oranda değişir.
Örnek hesaplama
Somut bir senaryo üzerinden adım adım hesap.
Örnek süreç: İnşaat şantiyesinde iskeleden düşen bir işçi, tedavi sonrası yüzde 20 sürekli iş göremezlik raporu alıyor.
- Kaza işveren tarafından kolluğa ve SGK'ya bildiriliyor; olay tutanağı düzenleniyor.
- Tedavi süresince SGK geçici iş göremezlik ödeneği ödüyor.
- SGK sağlık kurulu, sürekli iş göremezlik derecesini belirliyor. Derece yüzde 10'un üzerinde olduğu için sürekli iş göremezlik geliri bağlanıyor.
- Bilirkişi raporunda işverenin iskele güvenliği yükümlülüğünü ihlal ettiği, işçinin de emniyet kemeri kullanmadığı tespit ediliyor; kusur dağılımı yapılıyor.
- Aktüeryal hesapla toplam zarar bulunuyor, SGK'nın bağladığı gelirin peşin değeri mahsup ediliyor, kalan kısım işverenden talep ediliyor.
- Manevi tazminat ayrıca ve hakimin takdiriyle belirleniyor.
İş kazası sonrası kimden ne istenir?
| Hak / talep | Muhatap | Koşul |
|---|---|---|
| Tedavi giderleri | SGK | Kazanın iş kazası sayılması |
| Geçici iş göremezlik ödeneği | SGK | İstirahat raporu |
| Sürekli iş göremezlik geliri | SGK | Meslekte kazanma gücü kaybının en az yüzde 10 olması |
| Karşılanmayan maddi zarar | İşveren | İşverenin kusurunun bulunması |
| Manevi tazminat | İşveren | İşverenin kusurunun bulunması |
| Destekten yoksun kalma | İşveren | Ölümlü kaza ve işveren kusuru |
Yasal dayanak
Hesaplamanın dayandığı kanun hükümleri ve düzenlemeler.
İş kazasının tanımı, bildirim süreleri ve SGK tarafından sağlanacak haklar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda düzenlenmiştir.
İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda yer alır. Risk değerlendirmesi yapma, gerekli eğitimleri verme, koruyucu donanım sağlama ve denetleme yükümlülüklerinin ihlali kusur değerlendirmesinde belirleyicidir.
İşverenden istenecek maddi ve manevi tazminatın esasları ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun sorumluluk ve tazminat hükümlerine dayanır. İşverenin işçiyi gözetme borcu da bu kanunda düzenlenmiştir.
Sık sorulan sorular
İş Kazası Tazminatı hakkında en çok merak edilenler.
İş kazası SGK'ya ne kadar sürede bildirilmeli?
SGK ödeme yaptıysa işverenden tazminat isteyemez miyim?
İş kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıl?
İş kazası tazminatı için arabulucuya gitmek zorunlu mu?
İşe gidip gelirken olan kaza iş kazası sayılır mı?
Kaynaklar
Hesaplamada ve metinde başvurulan resmî kaynaklar.
-
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
-
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
-
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Sonuç, girdiğiniz bilgilere ve yürürlükteki mevzuata göre üretilmiştir; somut olayın özelliklerine göre değişebilir. Gerekli durumlarda bir hukuk uzmanına danışmanız önerilir.