İletişim
İş Kazası Bilgi rehberi

Sürekli İş Göremezlik Tazminatı

Sürekli iş göremezlik derecesi ve tazminata etkisi.

  • Son güncelleme:
  • Güncel mevzuat
  • Şeffaf hesaplama
  • Veriler saklanmaz

Özet cevap

Sürekli iş göremezlik, iş kazası veya meslek hastalığı sonrası tedavi tamamlandığında meslekte kazanma gücünde kalıcı bir kayıp kalmasıdır. Kayıp oranı, SGK sağlık kurulu tarafından belirlenir.

Kayıp oranı en az yüzde 10 ise SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Bu oranın altındaki kayıplarda gelir bağlanmaz; ancak işverene karşı tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.

Gelir tutarı, sigortalının kazancına ve kayıp oranına göre SGK tarafından hesaplanır. Sitede bu hesap yapılmaz; çünkü sonuç, SGK'nın kendi kayıtlarındaki prime esas kazanç verilerine bağlıdır.

Bu konu basit bir formülle hesaplanamaz. Tutar; kusur oranı, gelir durumu, bakiye ömür ve olayın somut özelliklerine göre bilirkişi/aktüer incelemesiyle belirlenir. Aşağıda sürecin nasıl işlediğini ve hangi unsurların tutarı etkilediğini bulabilirsiniz.

Bilmeniz gerekenler

Hesaplamadan önce bilinmesi gereken temel kurallar.

  • Oran nasıl belirlenir: Tedavi sona erdikten sonra düzenlenen sağlık kurulu raporu esas alınır. Rapora itiraz etmek mümkündür.
  • Geçici ile sürekli farkı: Geçici iş göremezlik, istirahat süresine ait ödenektir ve tedavi sürerken ödenir. Sürekli iş göremezlik ise tedavi bittikten sonra kalan kalıcı kayba bağlıdır.
  • Gelirin tutarı sigortalının kazancına ve kayıp oranına göre belirlenir; tam kayıpta bağlanacak gelir üzerinden orantılanır.
  • Çalışmaya devam edilebilir. Sürekli iş göremezlik geliri almak, çalışmaya engel değildir.
  • İşverene karşı dava: SGK'nın bağladığı gelirin peşin değeri, işverenden istenecek tazminattan mahsup edilir. Kalan zarar için talep hakkı sürer.
  • Rücu: İşveren kusurluysa SGK, yaptığı ödemeleri işverene rücu edebilir.

Nasıl hesaplanır?

Aracın izlediği adımlar ve kullanılan formül.

Süreç iki ayrı hesabı içerir ve bunlar birbirine karıştırılmamalıdır.

1. SGK geliri: Sigortalının prime esas kazançlarından hesaplanan yıllık kazanç ile sürekli iş göremezlik derecesi kullanılarak bulunur. Hesap SGK tarafından kendi kayıtları üzerinden yapılır; dışarıdan girilen verilerle güvenilir biçimde tahmin edilemez.

2. İşverenden istenecek tazminat:

  1. Maluliyet oranı ve kazanç esas alınarak ömür boyu kayıp hesaplanır.
  2. Aktif ve pasif çalışma dönemleri ayrı ayrı değerlendirilir.
  3. Gelecek kazançlar bugünkü değere indirgenir.
  4. Kusur oranı düşülür.
  5. SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri mahsup edilir.

İkinci hesap bir aktüer veya hesap bilirkişisi tarafından yapılır.

Örnek hesaplama

Somut bir senaryo üzerinden adım adım hesap.

Örnek: Bir fabrika çalışanı, makine kazası sonrası elinde kalıcı hasar yaşıyor. Tedavi tamamlandığında SGK sağlık kurulu meslekte kazanma gücü kaybını yüzde 25 olarak belirliyor.

  • Oran yüzde 10'un üzerinde olduğu için SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlıyor. Gelir, sigortalının prime esas kazancı ve yüzde 25'lik kayıp oranı üzerinden hesaplanıyor.
  • Bilirkişi raporunda işverenin makine koruyucusu bulundurmadığı, kusurunun yüzde 80 olduğu belirleniyor.
  • Toplam zarar aktüeryal hesapla bulunuyor; işverenin kusuru oranında sorumlu olduğu kısım hesaplanıyor.
  • SGK'nın bağladığı gelirin peşin değeri bu tutardan düşülüyor.
  • Kalan fark işverenden talep ediliyor; manevi tazminat ayrıca isteniyor.

Kayıp oranı yüzde 8 çıksaydı SGK geliri bağlanmayacak, ancak işverenden tazminat talebi değerlendirilmeye devam edecekti.

Yasal dayanak

Hesaplamanın dayandığı kanun hükümleri ve düzenlemeler.

Sürekli iş göremezlik geliri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda düzenlenmiştir. Kanun; iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azalması halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağını öngörür ve gelirin hesabında kullanılacak kazanç esaslarını belirler.

İşverenin kusuru halinde SGK'nın yaptığı ödemeleri rücu edebilmesi de aynı kanun kapsamındadır.

İşverene karşı açılacak tazminat davasının esasları ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini düzenleyen 6331 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilir.

Resmî kaynakları görüntüleyin

Sık sorulan sorular

Sürekli İş Göremezlik Tazminatı hakkında en çok merak edilenler.

4 soru
Sürekli iş göremezlik geliri için maluliyet oranı kaç olmalı?
Meslekte kazanma gücündeki kaybın en az yüzde 10 olması gerekir. Bu oranın altındaki kayıplarda SGK geliri bağlanmaz; ancak işverene karşı tazminat talebi ayrıca değerlendirilir.
Sürekli iş göremezlik geliri alırken çalışabilir miyim?
Evet. Sürekli iş göremezlik geliri almak çalışmaya engel değildir.
Geçici ve sürekli iş göremezlik arasındaki fark nedir?
Geçici iş göremezlik, tedavi sürerken istirahat süresine ait ödenektir. Sürekli iş göremezlik ise tedavi tamamlandıktan sonra kalan kalıcı kayba bağlı olarak bağlanan gelirdir.
Maluliyet oranına itiraz edebilir miyim?
Evet. SGK sağlık kurulu raporuna itiraz etmek mümkündür. Dava aşamasında da adli tıp veya üniversite hastanelerinden yeni rapor alınabilir.

Kaynaklar

Hesaplamada ve metinde başvurulan resmî kaynaklar.

Bu hesaplama bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Sonuç, girdiğiniz bilgilere ve yürürlükteki mevzuata göre üretilmiştir; somut olayın özelliklerine göre değişebilir. Gerekli durumlarda bir hukuk uzmanına danışmanız önerilir.